Jan Rotmans schreef in Trouw dat de echte crisis nog moet komen. De echte crisis is een systeemcrisis schrijft hij. Ik ben het wel met hem eens. Ik noem dit al 10 jaar de Tussentijd. Laat ik het geheel eens in een breder en filosofisch perspectief proberen te plaatsen vanuit mijn gezichtspunt.

We zitten in een overgang van systemen. Vandaar dat ik het Tussentijd noet. We gaan van het sociale regelsysteem naar het tijdperk van communicatieve zelfsturing. Daarin staat niet het systeem en de regels centraal, maar de mens. Daarin gaan we terug naar de bedoeling, draaien we de pijlrichting weer van binnen naar buiten, mogen we creatief zijn, leren we echt en komen we in een hogere staat van bewustzijn. Stel je een wereld voor zonder systemen en regels (die de overhand hebben), waarin we durven loslaten. Waarin we in zwermen bij elkaar komen wanneer het nodig is en met wie we zelf kiezen. Niet omdat het moet vanwege opgelegde regels, maar omdat het kan en omdat we het willen. We mógen in die nieuwe tijd van communicatieve zelfsturing ook weer willen. Maar daarvoor moeten we eerst om leren gaan met angst, pijn, woede en verdriet om het daarna los te kunnen laten.

We gaan op onze reis het natuurlijke en het sociale regelsysteem niet overboord zetten. Want het is ons fundament, onze geschiedenis. We kunnen er op terugkijken en reflecteren om te zien waar we vandaan komen. Eerst gaan we ons die geschiedenis eigen maken, doorlopen, laten wortelen in onze cultuur. Pas dan zijn we toe aan de volgende stap, die van communicatieve zelfsturing. De beroemde filosoof Arnold Cornelis​ schreef in zijn baanbrekend werk Logica van het Gevoel al over nesteling der emoties in de stabiliteitslaag van de cultuur.
Pas wanneer onze emoties genesteld zijn kunnen we verder. Wanneer we om kunnen gaan met angst, woede, verdriet en pijn. Als ons gevoel zegt dat het klopt. Maar alles verloopt in de tijd in haar eigen tempo. Daarbij heeft niet iedereen zijn klok gelijk staan en zijn geschiedenis al geschreven. Dat veroorzaakt de turbulentie die we momenteel ervaren om ons heen. Of zoals Rotmans het aangeeft, wat zich buiten het oog van de orkaan zich afspeelt. Pas als we alles als geheel gaan zien worden we niet meegezogen uit het oog van de orkaan. Alles hangt met alles samen. Het is niet de een of de ander. Het is de een en de ander. En dan ook nog in relatie met elkaar en met de kosmos.

We zijn al bezig met oefeningen in die richting. Zo is de Europese Unie een verbondenheid in verscheidenheid. Niet gebaseerd op oorlog en macht, maar op vrede en samenhang in verschillend zijn, in communicatieve zelfsturing. En natuurlijk vallen we dan, al lerend, terug in onze oude, bekende systemen van sociale regelgeving (laten we de zaak dichttimmeren en afregelen) en het natuurlijke systeem (van macht en hiërarchie, bommen gooien en dreigende oorlogstaal), maar stapje voor stapje schrijven we onze eigen geschiedenis. Laten we in die reis niet de ander dwingen zijn klok gelijk te zetten, maar laten we onze eigen tijd vertragen. Pas bij vertragen en stilstaan ontstaat verdieping, aandacht en reflectie. Ondertussen hebben we in die vertraagde tijd (ook een prachtig boek van Arnold Cornelis) de tijd en kans om onszelf te ontdekken en op zoek te gaan naar die ander in de dialoog en de ontmoeting. Het volgende tijdperk heet niet voor niets communicatieve zelfsturing.

Als we zo de vluchtelingencrisis bezien dan is het een zegen (met ook veel verdriet en pijn). We schrijven namelijk samen (de) geschiedenis, maken samen deel uit van de reis en komen letterlijk en figuurlijk dichter bij elkaar. Dat kost moeite en in die reis vallen we terug in regelsystemen (“wie neemt hoeveel vluchtelingen op”) en natuurlijke systemen (“dat ze maar daar blijven”). Dat hoort bij het naar elkaar toe groeien, naar het gelijkzetten van horloges, van vertragen door ons en versnellen door de ander. Maar pas wanneer we onze emoties onder controle hebben, als onze logica van ons gevoel zegt dat het klopt zijn we op de goede weg.

Als we in de angst en controle blijven vluchten, dan onthouden we onszelf de overstap naar een nieuw tijdperk en dragen we niet bij aan dat proces. Want alles is een geheel en hangt samen. Alles is verbonden in een grote zwerm. Elke mens heeft een lijntje naar anderen. Door angst, controle, macht, pijn en verdriet knippen we de lijntjes door. Door loslaten, liefde, dialoog en verbinding maken we de lijntjes met de ander steviger en weven we ongezien en bijna onopgemerkt aan een nieuw kosmisch web. En we zijn daar al flink mee bezig. Niet door het bommengooien, dat vernietigt de verbindingen, maar door het opnemen van vluchtelingen, het voeren van de dialoog met “de vijand” (hoe zo vijand als alles samenhangt?), door het terug gaan naar de bedoeling, het afschaffen van teveel bureaucratie, de toenemende aandacht en acties op het gebied van duurzaamheid, het opkomen van zingeving en spiritualiteit, de creatieve nieuwe samenwerkingsverbanden tussen nieuwe frisse “bedrijven” (zijn dat wel bedrijven of gaat het hier om de mensen?), door professionele leergemeenschappen en aandacht voor bevlogen mensen.

Kijk eens goed om je heen en je ziet overal maar soms nog heel pril en klein allerlei voorbeelden. Als zaadjes geplant, kiemend en groeiend. Soms wordt het in de kiem gesmoord, maar dan ontkiemt er een nieuw zaadje. Die zaadjes groeien inderdaad bottom-up, maar ook onder de oppervlakte. Al die mooie voorbeelden van de nieuwe tijd weven al een web. Nog met dunne draadjes maar krachtig genoeg om door te gaan.

De geschiedenis is de geschiedenis omdat de tijd door gaat. We schrijven nu die geschiedenis al. Hoe ziet die geschiedenis er uit? De pessimist denkt vanuit angst en controle en ziet hel en verdoemenis en een gapende afgrond. De optimist probeert los te laten en te denken vanuit liefde en ziet een ontluikende bloem of een ontkiemend zaadje, maar voelt ook de pijn.
De kunst is (ja misschien wel door de kunst) om het geheel als heel te zien. Maar heel zijn heeft ook wonden. De (vertraagde) tijd heelt al die wonden, niet vanzelf, maar omdat we dat als geheel willen, vaak onbewust. Net zoals het zwartgallige in de mens zit, zo zit de creativiteit en de wil te overleven en zich te ontwikkelen in ons. En dat onszelf ontwikkelen kost moeite maar brengt ons dichter bij elkaar. Een hogere staat van bewustzijn en bewust zijn is een evolutionaire bevalling en die kost tijd, moeite en pijn. De crisis als vertraging van de tijd. Op weg naar ee geheel van heelheid. Een wenkend perspectief.

The post De crisis als vertraging van de tijd naar een geheel van heelheid appeared first on Hans ON Experience.

“Een mens kan niet slimmer zijn dan hij zelf is, maar ook niet slimmer dan de cultuur waarin hij zijn leerprocessen ontplooit. Als hij toch slimmer wil zijn dan moet hij de cultuur veranderen, dat is het wezen van creativiteit.”
~ Arnold Cornelis

De reactie van Guido lees je hier op Facebook.

De filosofie van De Vertraagde Tijd ontwikkelt een logische omkering. Niet de interne klok is afhankelijk van de externe, het is omgekeerd. De culturele relativiteit van de tijd sluit aan bij Einstein, maar breidt de gedachte uit tot de cultuur en de menselijke geest. Hoe hoger de snelheid, hoe trager de klok: als de snelheid maximaal is, dan staat de klok stil. Hoe sneller de wereld verandert om ons heen, dus hoe sneller de kloksnelheid van de computer en van de externe sociale tijd, hoe meer we onze interne klok moeten vertragen, anders verliezen we ons zelfsturend vermogen en ontwikkelen we angst, boosheid en verdriet. Een catastrofaal leerproces.
We kunnen ook stellen dat die emoties eigenlijk een soort achterstallig kennisonderhoud laten zien. Er wordt namelijk uitgespaard op zelfkennis, op mensenkennis en op filosofie en sociale theorie van kennis, terwijl de hele maatschappij op kennis en leren steunt.

Een mindmap van het boek.
Klik op het plaatje voor een grotere versie.

Deze stadia kunnen we dus ook als mens doorlopen.

Mijn tijd maar eens even vertraagd en weer gekeken naar deze 2 schitterende video’s en mijn interne klok maar weer eens gelijk gezet met die van Cornelis.

Message to self: Vertraag de tijd

The post Ik vertraag de tijd appeared first on Hans ON Experience.

“Mooie blogposting die de tijdsgeest goed laat zien. Ook in de reacties lees ik het: hinken op 2 gedachten. Dat komt omdat we in een Tussentijd zitten. Daarin gaan we van het tijdperk van sociale regelgeving (het stoplichten tijdperk met regels, systemen, hierarchieen, procedures, instructies, discussie, debat, angst) naar het tijdperk van communicatieve zelfsturing (het rotonde tijdperk met creatieve chaos als orde (chaordisch), loslaten, liefde, dialoog, zelfsturing, immateriele waarden, transparantie, openheid, echtheid, liefde)
Arnold Cornelis schreef al eens een prachtig, machtig en krachtig boek over: De Logica van het Gevoel.
Die route van natuurlijk systeem via sociale regelgeving naar communicatieve zelfsturing brengt ons middelen/instrumenten die ons vergezellen op die route of het zelfs mogelijk maken de richting te vinden: sociale media.

De sociale media zijn dus niet het uitgangspunt, maar de route of liever nog de verandering van de mens. De mens komt weer centraal te staan. Hij breekt met systemen, regels, opgelegde zaken zoals dictators, ondemocratische systemen, muren die er niet horen te staan, fake en onechtheid.

En in deze context passen protocollen voor social media helemaal niet. Immers: protocollen zijn iets uit de “oude (alhoewel nog steeds gangbare tijd) tijd” en social media zijn voor/van de “nieuwe tijd”. Vandaar ook de spagaat, het hinken op 2 benen. We hoppen van oud naar nieuw in ons denken en handelen.
En inderdaad: maken we het halflege glas verder leeg of het halfvolle glas verder vol?

Gelukkig heeft iedereen de mogelijkheid tot een eigen keuze.”

Klik voor een grotere versie. En zie ook mijn oudere posting hierover.

The post Social media protocol: voorbeeld van de Tussentijd appeared first on Hans ON Experience.

Update 6-11-2014

The post 2 Video’s Arnold Cornelis over De Vertraagde Tijd appeared first on Hans ON Experience.

Blijf je nog bloggen?
En voor de mensen die zich afvragen of ik er nog ben en of ik nog blijf bloggen: jawel ik ben er nog steeds en blijf als het even kan gewoon bloggen. Maar ik ben wel bezig me te verdiepen in mijn nieuwe taak. Ik lees op het moment het laatste hoofdstuk uit van Logica van het Gevoel van Arnold Cornelis dat gaat over communicatieve zelfsturing. Ik had dat hoofdstuk nog steeds niet gelezen. En nu ik er aan toe ben heb ik het weer ter hand genomen. Mooi toch, dat je dit boek echt moet verwerken.

Onderwijs als ondersteuning aan communicatief zelfgestuurde ervaringen
Daarnaast lees ik op dit moment een scriptie van Susan Bink met als veelzeggende titel: “Onderwijs als ondersteuning aan communicatief zelfgestuurde ervaringen.” Wat een feest van herkenning bij mezelf en het Orion College als ik dit allemaal lees. Ik kom daar later nog op terug.

De wending is ingezet
Ik schreef natuurlijk al eerder veel over Klaar om te wenden? en ging op zoek naar voorbeelden van het wenden. Maar met deze move breng ik ook de wending in de praktijk. Niet alleen de verandering van baan en het opgeven van allerlei prachtige materiële zaken, maar ook het in de praktijk gaan brengen van het werken in communicatieve zelfsturing. En om het compleet te maken kom ik ook nog in een omgeving terecht die uitgaat op communicatie zelfsturing en waarin de jeugd op deze manier tegemoet wordt getreden. Tjonge jonge wat interessant. Voorbeelden, experiences uit eerste hand.
Het wordt in ieder geval een mooie oefening voor me in ‘loslaten’  En ik voel nu de energie al stromen!

The post Nee hoor ik ben er nog appeared first on Hans ON Experience.

Technorati tags: cornelis, debbie molhuizen

The post Gisteren had ik een bijzondere dialoog met Debbie Molhuizen appeared first on Hans ON Experience.

Er zijn veranderingen op til. Voel je ze ook? Voel je de turbulentie? Zie je de voorbeelden van mensen die uit het systeem willen breken? Die vanuit liefde en wijsheid zaken tot stand proberen te brengen die duurzaam zijn? Als je goed kijkt vind je ze.

Omkeringseffect
De filosoof Arnold Cornelis noemde het het tijdperk van communicatieve zelfsturing, Pine & Gilmore beschreven het als De Beleveniseconomie, Boswijk cs hebben het over betekenisvolle belevingen, Greenleaf noemt het dienstbaar leiderschap, Herman Wijffels gebruikt de metafoor van ‘stoplichtentijdperk’ naar het ‘tijdperk van rotondes’, Beck heeft een holistische kijk op de wereld, Lazlo pleit om onszelf als onderdeel te zien van de natuur in plaats van onszelf erbuiten te plaatsen, de NRC had een artikel met Wijffels: ‘De wereld moet op zijn kop’ en Jenssen zet de piramide van Maslow ondersteboven.

Het lijkt wel een omkeringseffect van allerlei zaken. Hiërarchieën en systemen worden ter discussie gesteld, wijsheid wedijvert met regels, liefde met angst. Maar er is een soort collectief (onder)bewustzijn dat stuurt. Cornelis noemt dat de logica van het gevoel. Op basis van wat ons gevoel ons zegt leren we bij. We proberen methodes en denkwijzen uit waarmee we de complexe problemen van vandaag te lijf kunnen gaan voor een betere toekomst. Daarvoor is creativiteit nodig en zoeken we naar andere middelen. De creërende mens breekt los of liever leert bij. Hij leert dat het er geen oplossingen komen als hij blijft denken in het systeem dat de problemen veroorzaakt heeft.
In het paradigma van de nieuwe tijd krijgen we ook nieuwe communicatiemiddelen tot onze beschikking: de nieuwe media. Middelen waarmee we kunnen creëren, de dialoog kunnen voeren, waarbij de mens echt centraal kan komen te staan. Middelen die ons in staat stellen om bottom-up bezig te zijn met onszelf en de (geïnteresseerde) anderen, in plaats van passend binnen de nu overheersende topdown structuren ons monddood van het ene systeem naar het andere te slepen.

Die nieuwe media zorgen ervoor dat we gehoord kunnen worden, dat we bij kunnen dragen aan een zinvollere context. Dit soort middelen schieten als paddestoelen uit de grond. Ik noem er een paar: weblogs, wikis, podcast, screencast, videologs etc. In essentie hebben ze allemaal gemeen dat het individu, zijn authenticiteit en zijn passies centraal staan en niet het systeem, de gevestigde orde, de hiërarchie.

Wat houden die middelen in?
Ze starten allemaal bij passie, bij het authentiek zelf. Bij het individu. Een individu dat niet als egoïstisch middelpunt centraal staat, maar een individu dat geconnect wil zijn met anderen. Hij wil creëren, gehoord worden, zijn passie neerzetten en laten zien. Maar wat zijn dat dan voor middelen?

Weblogs zijn eigenlijk gewoon dagboeken die bij gehouden op internet en die toegankelijk zijn voor het publiek of juist niet (omdat de blogger dat niet wil). De blogger schrijft zijn stukjes op basis van zijn passie, vanuit wat hij zelf ervaart, vindt, denkt, voelt. Niet omdat het moet, maar omdat hij dat wil. Hij kan schrijven wat hij wil, wanneer hij wil. Ofwel hij creëert en doet aan zelfsturing.
Een podcasters is eigenlijke digitale dj’s. Hij voegt dus geluid toe, of liever gebruikt audio om zich te uiten, om bij zijn authentiek zelf te komen. Hij vertelt zijn ‘verhaal’ dus niet met tekst zoals een weblogger, maar met behulp van audio.
Screencasters vertellen hun verhaal met video. Net zoals videologgers. Een screencaster wil vaak iets laten zien of uitleggen, terwijl een videologger gewoon video wil creëren.
Wikis zijn lege documenten die je via internet kunt delen en waar je gezamenlijk aan/mee kunt werken. Er zit geen structuur in, die moet je zelf bedenken. Door samen te werken ontstaat er als vanzelf een document met een structuur e.d. Of juist niet. Ook hier dus weer zelfsturing en het nemen van verantwoordelijkheid,.

Zijn mensen die die nieuwe media toepassen nerds of technici?
Sommige wel, maar de meeste niet. De meeste zien het als hulpmiddel voor het delen van hun passie met anderen. Die anderen worden steeds belangrijker naarmate je aansluiting krijgt, geconnect raakt. Net zoals in de offline wereld. Bloggen kun je dus ook doen om verbinding te krijgen. Ofwel connecting & sharing.
En daarbij is de kijkrichting steeds vanuit de mens in relatie met de anderen. Daarbij verandert het internet razendsnel van statisch archief waar je niets (of teveel) in kunt vinden naar een realtime, ongoing conversationstream. Een koffiekamer in het groot? Een denktank zonder grenzen? Allebei. Het was maar weer hoe jouw kijkrichting is. Door te connecten met de ander via internet ontstaat een fijnmazig web van verzamelde kennis, ervaringen en passies. Een oorverdovend lawaai van massaal gefluister. Elke seconde komt er een weblog, nee liever, een stem bij. En dat oorverdovend lawaai doet systemen kantelen, hiërarchieën wankelen en zorgt ervoor dat (collectieve) wijsheid exponentieel groeit.

En zijn die webloggers en zo dan altijd online?
Wel nee. Ze zetten gewoon de middelen in die hen het best uitkomen op een bepaald moment. En daar horen ook nieuwe media bij. Vraag aan een puber maar eens wat hij of zij van MSN chat vindt. Een middel dat niet meer weg te denken is. Is je zoon of dochter altijd online? Welnee. Onze kinderen zullen met de nieuwe media, het anders omgaan met structuren, met het co-creëren veel minder moeite hebben. Ze worden er nu al in ondergedompeld. Het zijn nu al media multitasking kids: met mp3 speler in het oor, de gsm voor sms bij de hand, zoekend op internet bij een huiswerkopdracht en tegelijkertijd chattend met vrienden. Kan dat? Ja dat kan. Is dat goed? Ja dat is goed. Ze leren dat problemen niet per definitieve lineair op gelost hoeven te worden en dat je van alles in kunt zetten op allerlei momenten. Ze laten het toeval gerust toe (‘ha XXX is ook online, effe vragen’).
Mensen die nieuwe media inzetten, krijgen ook een beetje datzelfde gevoel. Maar ook van vrij zijn. Zelf aan het stuur zitten. Gehoord mogen worden. Er toe doen. Een bijdrage kunnen leveren aan de context. Kunnen zoeken naar de eigen authenticiteit. Dat kan perfect met die nieuwe media. En om je eigen authenticiteit te kunnen (onder)zoeken leg je dingen vast. Om er later naar te kijken, op te kunnen reflecteren. Een soort lifecaching dus. Een soort fotoalbum maar dan anders.

Welke trends zijn er?
En natuurlijk zullen er andere middelen komen die ons helpen bij die communicatieve zelfsturing, bij ons persoonlijk leiderschap, bij het de mens centraal stellen, maar ze zullen allemaal passen binnen de trends superconnected, always-on en user in control (niet willen controleren, maar vertrekkend vanuit jezelf). Kunnen loslaten omdat je verbonden bent, in het netwerk zit. De lijntjes van het netwerk lopen ook via jou, dus je kunt gerust loslaten. Je bent letterlijk en figuurlijk verbonden. Daar zorgen die nieuwe media voor. Verbonden met heel veel mensen (zo je dat wilt). Waarmee je in ‘gesprek’ bent.

En daardoor ontstaat een heel andere orde. Namelijk iedereen doet er toe, en iedereen heeft de mogelijkheid tot inbreng. Je hoeft je niet meer af te vragen, zijn dit de juiste mensen waarmee ik verbonden ben, want anders was je wel verbonden met andere mensen. Je hoeft je niet meer af te vragen of dit het juiste thema is waar je mee bezig bent, anders was er wel een ander thema. Immers het vertrekpunt is de authentieke mens zelf en niet een dominante samengeklonterde macht.

Nieuwe media maken dus ook nieuwe denkwijzen mogelijk. Het niet meer alleen maar uitgaan van reguliere media maar ook van burgerlijke journalistiek. Niet meer alleen maar het organiseren van reguliere conferenties maar het ontstaan van het per toeval samenkomen van gepassioneerde mensen rondom een bepaald thema (een unconference). Niet meer alleen maar een gladlopende powerpoint presentatie over consumerend publiek, maar ook een unpresentation, waarbij de deelnemers (nee geen publiek) bepalen wat er gebeurt en aan co-creatie doen. We zijn zelf betrokken en verantwoordelijk. Niet alleen maar leven volgens de regels, maar ook wijsheid toepassen met een menselijke maat.

Kunst is om als drijfveer uit te gaan van liefde en niet vanuit angst. Want in mijn opinie zijn dat de twee drijfveren: liefde en angst. En alle andere zijn er van afgeleid of schakeringen van. Inzet van nieuwe media is in de meeste gevallen het uitgaan van liefde. Want passie (in de goede gedaante) zit daar dicht tegen aan.

The post Er zijn veranderingen op til appeared first on Hans ON Experience.

“We leven in een veranderende wereld: vliegtuigoverlast brengt mensen op de barricaden, de krimpende economie noopt het bedrijfsleven tot bezuinigen en oplaaiende terroristische dreiging noodzaakt regeringen hun veiligheidsbeleid om te buigen. Sommige ontwikkelingen zijn al in een vroeg stadium herkenbaar, andere lijken uit het niets te komen; sommige voltrekken zich autonoom, andere worden aangestuurd. Hoe en waarom ontwikkelen veranderingen zich eigenlijk?”

In -Spiral Dynamics’ presenteren Don Edward Beck en Christopher C. Cowan, voortbordurend op het werk van Clare W. Graves, hun theorie over wMemes, de drijvende krachten in ontwikkeling van mensen, bedrijven en samenlevingen. Alle ontwikkelingen bewegen zich spiraalvormig omhoog. Zij worden gekleurd door de waardensystemen (wMemes) die leven in een organisatie en krijgen richting doordat nu eens collectieve, dan weer individuele waarden de boventoon voeren.

Beck en Cowan beschrijven in ‘Spiral Dynamics’:

– welke waardensystemen er zijn en hoe u ze kunt herkennen in een bedrijf, organisatie of samenleving;
– hoe u kunt vaststellen welke drijvende krachten een rol spelen bij veranderingen;’
– hoe u kunt zien in welke richting een veranderingsproces zich beweegt
– welke instrumenten u als organisatiedeskundige, bestuurder en leidinggevende hebt om een veranderingsproces zo efficiënt mogelijk te sturen.

En dan te bedenken dat Don Beck dus op die samenkomst komt spreken! Wow. Dat wordt een inspirerende bijeenkomst. Ik heb begrepen dat er al meer dan 400 inschrijvingen zijn en dat er 900 mensen verwacht worden! Duidelijk dus dat er meer mensen zijn die aansluiting hebben bij dit gedachtengoed.
Trouwens naar aanleiding van mijn links vanuit del.icio.us over spiral dynamics hebben Tim en Martin hun mening over dit onderwerp al gegeven in: Wat vinden wij over?
Ik heb duidelijk het gevoel dat ik de lijnen begin te zien tussen Arnold Cornelis, Rolf Jenssen, Robert Greenleaf en Don Beck. Maar dat gevoel moet ik eerst een plaats geven en benoemen. Die reis zal ik proberen hier op deze weblog ook weer te geven. Eigenlijk is mijn weblog één grote reis op de spiraal die Beck beschrijft. Het is interessant om die groei nu te kunnen duiden en te bekijken waar ik ergens zit en hoe zich dat verhoudt tot mijn omgeving. En vooral ook hoe ik verder wil groeien en welke consequenties ik daar uit ga trekken. Boeiend!
Wordt dus vervolgd.

Technorati tags: spiral dynamics, klaar om te wenden, beck

The post Waarden, leiderschap en verandering in een dynamisch model appeared first on Hans ON Experience.

Een samenvatting:

Alles moet op zijn kop wil volgens Wijffels niet zeggen dat de systemen die we hadden niet goed waren. Ze waren goed voor toen, maar niet voor de toekomst. We
zitten in de laatste fase van het politiek, sociaal en economisch systeem dat in vele opzichten is versleten.

Dat niet iedereen het met deze stelling eens is omschrijft Wijffels als logisch. Wie aan de knoppen zit, zit daar om het systeem aan de praat te houden. Zij zien de veranderingen dus niet. De burgers zien dat wel en organiseren zich anders. Nieuwe verbindingen langs nieuwe lijnen.
Daarom spreekt Wijffels over een systeemcrisis. Duurzaamheid, is de toekomst. Op alle fronten. En duurzaamheid heeft niet alleen te maken met milieu, maar gaat ook over verhoudingen tussen mensen onderling en mensen en het systeem.
Hij beschrijft mooi waar we mee bezig waren in de vorige fase, namelijk met het vrijmaken van mensen van knellende banden. De emancipatie. Ik heb het hier al vaker over gehad als ik het over de filosofie van Arnold Cornelis had. Daarbij gaf ik dan aan dat we langzaam komen uit een systeem van sociale regelgeving en gaan naar communicatieve zelfsturing (pdf). Ik geloof dat Wijffels het daar ook over heeft. Hij komt nog met passende voorbeelden.

Door deze ontwikkeling zijn we zelfstandiger geworden, aldus Wijffels. De volgende stap is het nemen van verantwoordelijkheid, zowel van bedrijven als mensen (ja daar is de communicatieve zelfsturing weer!) voor het eigen leven en dat van anderen. Zo komen we dan in een kwalitatief hoger niveau terecht.

Een mooi voorbeeld van het nieuwe denken/systeem dat Wijffels in dit verband noemt is dat van het rode stoplicht. Die worden nu steeds meer vervangen door de rotonde. Moesten we eerst stoppen voor een rood licht (zelfs wanneer er niemand anders was), nu mag ik op basis van mijn eigen oordeelsvermogen de rotonde oprijden. Waren we dus eerst onderworpen aan het regelsystemen, nu bepaal ik hoe ik met dat systeem om kan gaan. En let op: nu heeft links voorrang! Het gaat er volgens Wijffels dus om om besluitvormingsregels te ontwikkelen waardoor mensen zelf besluiten kunnen nemen.

We zien de nieuwe structuren ook in de kenniseconomie. Mensen moeten leren in zichzelf te investeren. Daar moeten we als samenleving dus voorzieningen voor ontwikkelen. Maar volgens Wijffels dan wel in een samenspel tussen de samenleving als geheel en het individu. Nu wordt dat samenspel nogal kneuterig uitgelegd en lijken dergelijke maatregelen of op een verkapte bezuiniging of dat het individu het allemaal zelf maar moet uit zoeken.

Voor wat betreft de emancipatie van het bedrijf is het duidelijk dat het gaat om maatschappelijk verantwoordwoord ondernemen. En dat betekent dat je een zo groot mogelijke bijdrage levert aan het functioneren van de samenleving, aldus Wijffels. Er wordt door investeerders steeds meer gekeken naar wat er met hun geld gebeurt. Wat is de publieke opinie. Er komen steeds meer niet-gouvermentele organisaties, waarbij de poltieke actie niet via de politieke partijen verloopt, maar rechtstreeks via de burger in interactie met de bedrijven, zegt Wijffels. Ik vind dit een mooi voorbeeld van user in control, het omkeringseffect, consumer to business of hoe je deze ontwikkeling dan ook wilt noemen. Gelukkig steeds meer bedrijven zien dat als ze een goede reputatie willen opbouwen en willen behouden, ze responsief moeten zijn naar die nieuwe maatschappelijke waarden.

Wat is de maatschappelijke legitimiteit van het stelsel van ondernemingsgewijze productie? vraagt Wijffels zich vervolgens af. Zeker niet dat er sommigen heel rijk van worden. De ultieme legitimatie is dat ondernemingen door een intelligente koppeling van publiek en privaat belang dingen doen die wij als samenleving willen. Daarbij is winst dus geen maatstaf om te bepalen of je goed bezig bent voor de samenleving. Het doel en het middel zijn in de afgelopen tijd verwisseld.

Maar hoe zit het dan met Anglosaksische (pdf) en Rijnlandse model? Ik schrijf daar ook wel eens wat over. Wijffels zegt dat beide modellen uitgaan van winst. We moeten toe naar het bezien van deze modellen niet vanuit de tegenstelling, maar die tegenstelling overstijgen.
Ja ik vind de opstelling van Wijffels een verfrissende. Overstijging
van beide modellen. Een nieuw model dus eigenlijk? In ieder geval beter
dan de keuze die Weggeman propageerde. Het systeem evolueert verder. Rokende schoorstenen van fabrieken waren vijftig jaar geleden geweldig en nu onaanvaardbaar. We spreken bedrijven aan op hun verantwoordelijkheid. Dat kun je niet allemaal met wetten regelen. Het monopolie van het bevorderen van het algemeen belang van politiek en overheid is voorbij.
Verantwoordelijkheden liggen trouwens ook elders, bij bedrijven en maatschappelijke organisaties. Bedrijven moeten een ‘license to operate’ hebben en die krijgen ze niet van de overheid maar van de maatschappij.

Het project van de 20ste eeuw was welvaart scheppen en die op een nette manier verdelen. Het project van de 21ste eeuw is duurzamen ontwikkeling gebruiken als basis voor de economie. Vroeger keken we naar het smalle spoor van maximaliseren van de verhouding tussen input en output. Nu gaan we langzaam verder kijken, we gaan links kijken en rechts. We gaan naar een bredere definitie van wat efficiënt is, doelmatig. In het oude denken zijn de sociale en de ecologische dimensie slechts randvoorwaarden in de economie. Ze zijn echter basisvoorwaarden voor succes, volgens Wijffels. Daar liggen ook de mogelijkheden voor ons land. Aan duurzame ontwikkeling zit vaak veel kleinschalige werkgelegenheid vast, en daarmee kan die een bron van welvaart en ontwikkeling worden.

Tot zover de samenvatting. Enkele conclusies naar aanleiding van dit interview:

– de mens komt centraal, user komt in control
– consumer to business wordt belangrijker. Ze komen in een interactie tot nieuwe definities van wat efficient en doelmatig is en waarvoor de winst wordt aangewend.
– nieuwe (communicatie) middelen zullen communicatieve zelfsturing mogelijk gaan maken
– weblogs en alle andere citizen communicatie tools zijn voorbeelden van (kleinschalige) duurzame ontwikkelingen (met grote invloed) die aan bovenstaande zaken invulling kunnen geven
– connecting & sharing, het bouwen van communicities, het creeëren van digitale identiteiten past in het nemen van verantwoordelijheid van de burgers en het laten horen van hun stem, het nemen van verantwoordelijkheid
– het oorverdovend lawaai van massaal gefluister dat dergelijke middelen veroorzaken is een uiting van wat Wijffels de wereld op zijn kop noemt. Een stem wil gehoord worden.

Besturen van bovenaf is vaak niet goed genoeg meer!

The post De samenleving moet op zijn kop appeared first on Hans ON Experience.

"Op elk niveau zoekt de mens naar orde en stabiliteit. Op het onderste niveau kennen we het natuurlijke systeem met de biologisch omgeving; de mens is verborgen voor de buitenwereld en vindt de bescherming in het gezin en in het eigen huis. Op het tweede niveau zoeken we naar stabiliteit via het sociale regelsysteem en op het derde niveau proberen we door communicatieve zelfsturing stabiliteit aan te brengen in ons bestaan. De overgang van het ene naar het andere niveau leidt tot fundamentele veranderingen in de wijze waarop wij betekenis geven aan het leven. Zolang de buitenwereld de persoonlijke en sociaal-culturele context weerspiegelt, vindt de mens rust. Hij herkent zich erin. Wanneer er vervreemding optreedt, ontstaat de behoefte aan een andere ordening."

Thijssen schrijft in Gids voor persoonlijk ondernemen en innovatie dat de 21e eeuw de eeuw van persoonlijk ondernemen wordt. Ondernemerschap in alle lagen van de maatschappij. We gaan van besturing naar zelfsturing. Daarbij verwijst hij naar het boek De Vertraagde Tijd van Arnold Cornelis, waarin de logische evolutie naar zelfsturing en communicatie vergeleken wordt met het scheppingsverhaal als metafoor. Thijssen zegt:

"Bij het kiezen van activeiten gebruikt het individu intelligentie, informatie en technologie, communicatie en zelfsturing om angst, boosheid en verdriet te bestrijden. Als hem (haar) dat lukt, dan levert dat schoonheid, waarheid en ethiek op. Deze filosofie biedt talloze aanknopingspunten om onszelf en de wereld om ons heen beter te begrijpen en ons handelen daarop af te stemmen."

Betekenisvolle belevenissen creëren dus. Ik heb het schema van Thijssen (schema Arnold Cornelis De Dageraad (.pdf)) in een mindmap gezet.

Technorati tags: communicatieve zelfsturing

The post Belevenissen en stabiliteitslagen in de cultuur appeared first on Hans ON Experience.